Wymagane jest uaktualnienie wtyczki Flash Player.
StartKontaktDodaj do ulubionychUstaw jako startową
licznik: 0345838

Historia

 

Kraszewice to jedna z najstarszych i największych miejscowości na wschód od rzeki Prosny położona na lewym brzegu rzeki Łużycy w odległości około 7 km od Grabowa n. Prosną - w województwie wielkopolskim w powiecie ostrzeszowskim. Najbliżej Kraszewic położony jest Ostrów Wielkopolski i Kalisz. Do Poznania jest około 170 km.

Najstarsza wiadomość o Kraszewicach pochodzi z XIII w. W 1431 r. Kraszewice była zarejestrowana jako wieś królewska należąca do starostwa grabowskiego oraz Ziemi Wieluńskiej. W okresie od XVIdo XVIII w. rozwijało się bartnictwo, wyrób piwa i spirytusu. Od pierwszej połowy XV w. do początku XIX w. istniała tutaj huta żelaza wytapianego z rudy darniowej. W 1423r. w Kraszewicach miał miejsce przywilej fundacyjny Kuźnicy wystawiony przez Władysława Jagiełłę w Lewoczy. W 1641 r. nastąpiła fundacja Kościoła w Kraszewicach. W 1649 r. król Jan Kazimierz oddał starostwo grabowskie, a więc i Kraszewice Janowi Kazimierzowi Krasińskiemu. W 1655 r. dekret króla Jana Kazimierza określa liczbę mieszkańców na 617 osób.

W roku 1736 i 1737 na ziemi wieluńskiej panował wielki głód, który dotknął także mieszkańców Kraszewic. Przywilejem Augusta III Sasa z dnia 17 lipca 1754 r. w Kraszewicach powstało samodzielne wójtostwo mające własny folwark, a także browar; młyn i karczmę. Pod koniec XVII w. wieś została oczynszowana. Dwukrotnie doszło tu do wybuchu buntu chłopów - pierwszego w 1761 r. a drugiego w 1789 r., na którego czele stanął Jan Pawlik.

W latach 1882-88 został wybudowany neogotycki kościół parafialny p.w. Świętych Apostołów Piotra i Pawła. Barokowe wyposażenie wnętrza pochodzi z poprzedniego kościoła z 1787 r. Na cmentarzu parafialnym znajduje siępomnik żołnierzy Wojska Polskiego poległych wewrześniu 1939 r. i grób powstańca z 1863 r.

W Mącznikach wybudowany jest obelisk upamiętniający i śmierć 17 Polaków w 1939 r. W Kuźnicy Grabowskiej znajdują się: kamień pamiątkowy z napisem: "W setną rocznicę bitwy powstańczej 1863 - 1963"'; pomnik poświęcony ofiarom I i II wojny światowej i tablica pamiątkowa dotycząca ofiar II wojny światowej.

Zgodnie z postanowieniem Kongresu Wiedeńskiego z 1815 r. ziemie Wielkopolski zostały podzielone między dwóch zaborców: Rosję i Prusy. Granica przebiegała na Prośnie i gmina znalazła się w zaborze rosyjskim. Odzyskanie niepodległości w 1918 r. mieszkańcy uczcili sadząc w centralnej części wsi obok kościoła dąb zwany "Dębem wolności". W okresie międzywojennym Kraszewice znacznie się rozwinęły, wybudowano między innymi drogę bitą z Kraszewic do Grabowa, nowy budynek szkoły oraz rozpoczęła działalność Ochotnicza Straż Pożarna. Wytyczono i zakupiono ziemię pod nowy cmentarz.

W budynku wikariatki działała spółdzielnia handlowa. Handlem zajmowali się Żydzi, którzy byli właścicielami większości sklepów. Lata II wojny światowej tragicznie zapisały się w świadomości mieszkańców, ludność wysiedlano i wywożono do Niemiec, zawieszono działalność szkoły. W czasie okupacji Kraszewice podlegały pod Kraj Warty. Na czele gminy stał komisarz niemiecki, a urzędnikami byli Polacy. 20 stycznia 1945 r. Armia Radziecka wyzwoliła Kraszewice.

W kwietniu 1945 r. uczniowie rozpoczęli naukę w szkole, działalność wznowiła OSP.  W roku 1949 została utworzona Biblioteka Publiczna. W 1955 r. Kraszewice ponownie wróciły do reaktywowanego powiatu ostrzeszowskiego. Granice administracyjne obecnego kształtu Gminy zostały wytyczone w latach 80-tych i obejmują 11 sołectw.

 

Kraszewickie ABC

 

A- ABC…  i każda następna litera alfabetu dla upamiętnienia twórcy Elementarza- profesora Mariana Falskiego (1881-1974), związanego z okolicą przez rodzinę żony, Ireny Reginy Oxner – córki właścicieli majątku w Kuźnicy Grabowskiej.

 

B- Bednarz Piotr (1949- 2009)- urodzony w Jeleniach robotnik i związkowiec, działacz dolnośląskiej Solidarności (wiceprzewodniczący w latach 1990-1995), w czasie stanu wojennego jeden z najbardziej poszukiwanych opozycjonistów. Mawiał o sobie, że ma chłopskie serce i robotniczą duszę. W 1981 roku we Wrocławiu brał udział  w ukryciu przed funkcjonariuszami Służby Bezpieczeństwa związkowych pieniędzy, o czym opowiada nakręcony w 2011 roku film Waldemara Krzystka 80 milionów. Na budynku szkoły w Jeleniach znajduje się tablica upamiętniajaca tę postać.

 

Bose Antki- niezbyt pochlebne określenie  zazwyczaj ubogiej ludności tych terenów w czasach zaboru rosyjskiego, wymyślone przez Polaków mieszkających w zamożniejszym zaborze pruskim,  zwanych bażantami ( być może ze względu na pióra u kapeluszy strażników pilnujących granicy  zaborów na Prośnie).

 

C- Cis (Taxus baccata L.) Bożydar pomnik przyrody o obwodzie pnia 335 cm i wysokości 9,5 m; rośnie w pobliżu plebanii w Kraszewicach.

 

Craszowicze- zapisana w 1431 roku patronimiczna (odimienna) nazwa wskazuje założyciela bądź właściciela miejsca- Krasza. W staropolszczyźnie krasa to piękno, ale też dobro.

 

D- Dąb Wolności- drzewo zasadzone w 1928 r. na placu Wolności przy kościele. Prawie stuletnie konary ocieniają pomnik marszałka Józefa Piłsudskiego i żołnierzy poległych w wojnie 1920 r. (ufundowany w 1930 roku, ukryty na czas II wojny, odrestaurowany w 2006).

 

E- Elementarz Mariana Falskiego - dla pokoleń Polaków- pierwszy podręcznik.  Książka wydana w 1910 roku jako Nauka czytania i pisania dla dzieci przez lata ukazywała się w różnych wersjach i rozmaitej szacie graficznej. Niezmienne pozostało zdanie Ala ma kota. Imię autora  od 1978 roku nosi Szkoła Podstawowa w Kraszewicach oraz Muzeum Oświaty w Kuźnicy Grabowskiej.

 

F-  Fundacja pierwszego  drewnianego kościoła  w 1641 roku nie była jednoznaczna z erygowaniem parafii -  tę utworzono dopiero w 1867 roku. Obecny kościół Świętych Piotra i Pawła wzniesiono w stylu neogotyckim w latach 1882-1888. Wewnątrz elementy barokowego wyposażenia i polichromia sklepienia  przypominająca …malowidła w kościele Mariackim w Krakowie. Na zewnątrz- m.in.  grota Matki Bożej z Lourdes, epitafium księdza Franciszka Strugały i figurka św. Floriana-  patrona strażaków.

 

G- Gmina Kraszewice w liczbach: 3643 mieszkańców,  75,11 km²  powierzchni, 9 miejscowości, 11 sołectw ( 2014)

 

H- Hutnicze tradycje terenu poświadcza nazwa pobliskiej Kuźnicy Grabowskiej, założonej w 1423 roku na mocy przywileju króla Władysława Jagiełły. Nad Łużycą do dziś można znaleźć rudę darniową- surowiec, dzięki przetwarzaniu którego wokół huty wyrósł dwór i folwark, a z czasem wieś. O bogatej historii  Kuźnicy świadczą Szkoła Podstawowa im. Kardynała Karola Wojtyły, Muzeum Oświaty im. Profesora Mariana Falskiego, zabytkowy park dworski  oraz liczne miejsca pamięci, np. głaz w miejscu bitwy powstania styczniowego 1863 roku, tablica katyńska  (1940 ),pomnik żołnierzy spod Monte Cassino (1944), obelisk ofiar dwóch wojen światowych (1914-1918, 1939-1945).

 

I- Iglicznia trójcierniowa – egzotyczny gatunek drzew w parku dworskim w Kuźnicy Grabowskiej. Obok alej: dębowej i żywotnikowej oraz dębów szypułkowych –najcenniejszy okaz  parkowej flory.

 

J- Jaźwiny- nazwa jednego z sołectw gminy pochodzić może od słowa jaźwiec- dawnego określenia borsuka, pracowitego i czystego  zwierzęcia zamieszkującego pagórkowate tereny leśne. Topografia się zgadza, o borsuki   warto zapytać mieszkańców.

 

Jedwabniki- ich hodowla w latach II wojny światowej w kraszewickiej szkole była przykrywką dla tajnego nauczania polskich dzieci przez Leona Nalepę( pracował w Kraszewicach 32 lata).

 

K- Koniec Świata ( także Róg Świata)- liczący trzy domostwa przysiółek we wsi Głuszyna. Oczekiwanego przez zainteresowanych 21 grudnia 2012 roku końca świata na Końcu Świata nie było, pojawiła się za to tablica z nazwą, ławeczka,  wiata i miejsce na ognisko.

 

L- Lasy  (2794 ha) stanowią naturalne bogactwo gminy. Obfitują w zwierzynę i runo leśne – przede wszystkim grzyby. Na krawce, czarne łebki członki  zjeżdżają  jesienią grzybiarze z Kalisza.

 

Ł- Łużyca- największa rzeka w gminie, zasilana wodami Strugi Kraszewickiej i Żurawki. Wypływa

 

spod Złoczewa, po około 30 kilometrach wpada do Prosny w Mącznikach. Łużyczanka to miejscowa restauracja. Gminne zasoby wodne tworzą  też malownicze stawy w Kuźnicy Grabowskiej i Jeleniach (Klucz, Nowe Stawy, Grabowski Piec, Żabiniec) oraz Staw Łoza na terenie Głuszyny.

 

M- Masovia – Ludowy Klub Sportowy istniejący od 1929 roku. Dysponuje wybudowanym w 1955 roku stadionem, obok którego w ramach programu Moje boisko- Orlik 2012 powstał nowoczesny kompleks sportowy. Gminny sport to także kluby: LKS Łużyczanka w Kuźnicy,   Play Basket i Orlik w Kraszewicach. Sukcesami pochwalić się też może Gimnazjum im. Polskich Olimpijczyków.

 

Mączniki- wieś, w której hitlerowcy  3 września 1939 r.  rozstrzelali  dziewiętnaścioro 
bezbronnych  Polaków; wśród ofiar znalazło się sześcioro dzieci; inicjatorem zbudowania na  miejscu kaźni pomnika był  Leon Nalepa.

 

Miletich Marianna ( Marcjanna) zwana Amerykanką (1915-1997)- rodowita kraszewiczanka, emigrantka( Francja, Australia, Kanada, USA). Po powrocie do Polski w 1986 roku zapisała w testamencie  na rzecz Kraszewic 3 miliony 400 tysięcy złotych ( ówczesny roczny budżet gminy wynosił 3 miliony 220  tys.); za życia nieświadomym niczego kraszewiczanom często powtarzała Mam tylko milion. Jak z tego wyżyć? Pieniędzmi testatorki dysponuje od 1998 r. Stowarzyszenie na rzecz Rozwoju Wsi Kraszewice im. Marianny Miletich. Największą  inwestycją było wybudowanie Gimnazjum im. Polskich Olimpijczyków (2000 r.)

 

N- Nalepa Leon( 1896- 1985)-nauczyciel,organizator i kierownik, a później wieloletni  dyrektor (1921- 1953) szkoły w Kraszewicach, społecznik i przyrodnik, w latach wojny  członek Armii Krajowej i Polskiej Organizacji Wojskowej. Ojciec Kazimierza (1925-1991), także nauczyciela, kierownika szkoły w Kuźnicy(1950-1973) oraz  Jerzego ( ur.1926), emerytowanego profesora Uniwersytetu w Lund ( Szwecja), autora herbu Kraszewic.

 

O-  Ochotnicza Straż Pożarna- założona w Kraszewicach w 1913 roku.Chlubi się własną orkiestrą dętą i trzecią  w historii remizą.  Od roku 1974 w budynku OSP działał jak dotąd największy zakład produkcyjny w Kraszewicach- filia Dolnośląskich Zakładów Przemysłu Skórzanego Odra w Oleśnicy. W latach świetności dawał zatrudnienie blisko trzystu pracownikom, przede wszystkim kobietom.

 

P-  Perkozy,  dzikie gęsi, kaczki krzyżówki, łyski, łabędzie, czaple, bąki, żurawie, a przede wszystkim bociany.  Zimą- widoczne z daleka  gile, dzięcioły, sikorki, myszołowy, sójki… Prawdziwy atlas ornitologiczny ! Dla niektórych ptaków jesteśmy tylko przystankiem, inne- zwłaszcza bociany- gniazdują tu, zachęcane przez życzliwych mieszkańców specjalnie konstruowanymi bocianicami.

 

R- Racławice-założone po 1807 roku przez Józefa Zajączka, generała  insurekcji kościuszkowskiej 1794 r. i nazwane tak na pamiątkę  zwycięskiej bitwy Polaków z Rosjanami pod małopolskimi  Racławicami ( 4 kwietnia 1794 roku ). Wraz z trzema innymi folwarkami ( Zajączki, Aleksandria i Fajum) tworzyły w ziemi kaliskiej klucz opatówecki i upamiętniały wojskową karierę generała Zajączka u boku Napoleona.

 

 

 

Renta- macierzysta wieś zespołu obrzędowego Zaprośnianki. Bogaty zbiór oryginalnych  rekwizytów wykorzystywanych w przedstawieniach oglądać można w istniejącej w Rencie prywatnej izbie muzealnej pani Bożeny Zadki.

 

S- Schőngrunden- nazwa Kraszewic w latach 1943-1945. Podczas okupacji  wieś należała administracyjnie do Kraju Warty, czyli Wartheland .Mieszkańców wywożono do Niemiec na przymusowe roboty w rolnictwie i przemyśle i wysiedlano z ojcowizny. Miejscowi Żydzi (zapisane w szkolnych dokumentach  niektóre nazwiska -Dwojra Lipszyc, Tauba  Bułka, Josek  Zalc ) zginęli  zapewne w getcie w Łodzi  lub niemieckim  obozie w Chełmnie nad Nerem. Ofiary holokaustu upamiętnia symboliczna mogiła na miejscowym cmentarzu, ufundowana  przez Mordkę Zalca.

 

Strugała Franciszek(1904-1942) - Sługa Boży, ksiądz kapelan, kapitan rezerwy, proboszcz w Kraszewicach w latach 1938-1942, zamęczony w obozie koncentracyjnym w Dachau. Jego imię nosi ulica w centrum wsi.

 

T- Tartaki-  przemysł drzewny daje w gminie  zatrudnienie  bardzo wielu osobom.Przy produkcji przede wszystkim palet pracują też przybysze z Ukrainy.  

 

U- Ulice w Kraszewicach nazwano niedawno -w 2011 r.  Zapisano w nich nazwiska mieszkańców ( Księdza Strugały), kierunkI ( Kaliska, Grabowska), topografię (Leśna, Zielona), usytuowanie ważnych obiektów ( Szkolna, Młyńska) albo charakterystyczną cechę ( Ciasna, Zacisze). Z powodzeniem jednak –zwłaszcza wśród starszych mieszkańców- funkcjonują dawne, historycznie albo geograficznie uzasadnione  określenia miejsc ( Piaski, Kosowo, Jajaki, Podlas czy najciekawsze chyba  Poduchowne, czyli  tereny stanowiące niegdyś własność kościoła, parafii albo osób duchownych).

 

W- Wiliorze, czyli kolędnicy- bożonarodzeniowi przebierańcy ( Herod, Śmierć, Żołnierz, Turoń, Anioł)odwiedzający  domy w okolicy od Wigilii aż do Trzech Króli z  muzyką, życzeniami, wesołą jasełkową scenką i …  skarbonką albo koszyczkiem, zapełniającymi się w czasie kolędowania. Oryginalny zwyczaj podtrzymują  nadal najmłodsi  mieszkańcy.

 

Z- Zaprośnianki - zespół obrzędowy istniejący od 1987 roku;  powstał z inicjatywy  Bożeny Zadki mającej folklor we krwi; grupa kultywuje  lokalne tradycje i  zwyczaje, prezentując barwne widowiska o   dawnym  życiu regionu.Do wielokrotnie nagradzanych na ogólnopolskich przeglądach inscenizacji  należą  m.in. Wicie wianków na oktawę Bożego Ciała, Jak to ze lnem było, Wiejskie wesele, Kiszenie kapusty.Zespół tworzy też oprawę artystyczną  lokalnych uroczystości  -dożynek, świąt patriotycznych  i kościelnych.                                                          

 

- zdj_historia_1.jpg

 

Kraszewice, 18 maja 1935 r. W dniu pogrzebu ś. p.  marszałka Józefa Piłsudskiego uwieńczony pomnik z wartą delegacji straży pożarnej. Po prawej w środku Stefan Ciomek ( 1913- 1999).

- zdj_historia_2.jpg

Uroczystość 19 marca 1934 r.  (czyli imieniny Józefa Piłsudskiego) Plac przed kościołem i szkołą.

- zdj_historia_3.jpg

Otwarcie wystawy rolniczej Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży i  Z. S. (?) w sali straży pożarnej w Kraszewicach dnia 4 XI 1934 r. Dziś teren sklepu Polo.

- zdj_historia_4.jpg

 

Szkoła Powszechna w Kraszewicach w roku 1925. W górnym rzędzie piąty od lewej Stefan Ciomek (1913- 1999). W środku ksiądz  Wincenty Gawłowski lub  ksiądz Leon Kempski  oraz nauczyciel Leon Nalepa.

Beata Rzepecka
BIP
ESP
Wymagane jest uaktualnienie wtyczki Flash Player.
Urząd Gminy w Kraszewicach, Wieluńska 53, 63-522 Kraszewice, pow. ostrzeszowski, woj. wielkopolskie
tel.: 62 7312038, fax: 62 7312039, email: urzad@kraszewice.pl, http://www.kraszewice.pl
NIP: 514-02-55-317, Regon: 250855446
Poprawny HTML 4.01 Transitional Poprawny arkusz CSS Poprawne kodowanie UTF-8
projekt i hosting: INTERmedi@
zarządzane przez: CMS - SPI
Niniejszy serwis internetowy stosuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Informacja na temat celu ich przechowywania i sposobu zarządzania znajduje się w Polityce prywatności.
Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie informacji zawartych w plikach cookies - zmień ustawienia swojej przeglądarki.
x